Trắc nghiệm Holland là gì? Sáu nhóm sở thích và cách chọn ngành theo mã của bạn

Lý thuyết Holland là gì?

Lý thuyết Holland do nhà tâm lý học người Mỹ John L. Holland phát triển trong nửa sau thế kỷ 20. Ý tưởng cốt lõi rất đơn giản: cả con người lẫn môi trường làm việc đều có thể mô tả bằng sáu nhóm sở thích giống nhau. Khi sở thích của một người khớp với môi trường họ làm việc, họ thường hài lòng hơn, gắn bó lâu hơn và làm tốt hơn.

Sáu nhóm đó là Realistic, Investigative, Artistic, Social, Enterprising và Conventional — ghép các chữ cái đầu thành RIASEC. Đây là một trong những mô hình được dùng rộng rãi nhất trong tư vấn hướng nghiệp trên thế giới, và cũng là mô hình mà nhiều hệ thống dữ liệu nghề nghiệp dùng để phân loại công việc.

Ở Việt Nam, trắc nghiệm Holland được dùng nhiều nhất trong hướng nghiệp cho học sinh lớp 10–12 trước khi chọn khối thi và ngành đại học.

Sáu nhóm RIASEC

Lục giác Holland

Holland xếp sáu nhóm lên sáu đỉnh của một hình lục giác theo thứ tự R – I – A – S – E – C, rồi nối vòng lại về R. Vị trí trên lục giác không phải ngẫu nhiên:

Hai nhóm nằm cạnh nhau có nhiều điểm chung, ví dụ R và I đều thích giải quyết vấn đề cụ thể, S và E đều làm việc nhiều với con người. Chúng rất hay xuất hiện cùng nhau trong một mã.

Hai nhóm nằm đối diện nhau khác nhau nhiều nhất: R đối diện S, I đối diện E, A đối diện C. Một người có điểm cao ở hai nhóm đối diện không phải là sai, nhưng sẽ cần tìm những nghề đặc thù kết hợp được cả hai.

Cách đọc mã Holland 3 chữ cái

Kết quả Holland thường được ghi bằng ba chữ cái của ba nhóm cao điểm nhất, xếp theo thứ tự từ cao xuống thấp — ví dụ SEA hay RIC.

Chữ cái đầu tiên cho biết hướng chính. Hai chữ cái sau giúp thu hẹp lựa chọn trong hướng đó. Ví dụ, cùng bắt đầu bằng I, nhưng IRC nghiêng về kỹ thuật và dữ liệu, còn IAS nghiêng về nghiên cứu con người và xã hội.

Nếu điểm của hai nhóm rất sát nhau, thứ tự của chúng không quan trọng lắm — hãy xem cả hai như nhóm chính.

Dùng kết quả Holland để chọn ngành

1. Xem ba nhóm cao nhất, không chỉ nhóm số một.
2. Tìm ngành nằm ở chỗ giao của hai hoặc ba nhóm đó. Ngành hợp nhất thường thoả mãn được nhiều sở thích cùng lúc.
3. Kiểm chứng bằng trải nghiệm thật: nói chuyện với người đang làm nghề, đi thực tế, làm thử một dự án nhỏ.
4. Cân nhắc cùng các yếu tố khác: năng lực học tập, điều kiện tài chính, cơ hội việc làm ở nơi bạn muốn sống.

Holland đo được gì và không đo được gì

Sở thích ở tuổi học sinh còn có thể thay đổi. Hãy làm lại bài sau vài tháng hoặc sau một trải nghiệm mới để xem xu hướng có ổn định không.

Câu hỏi thường gặp